Miras Malı - Tereke Tespiti Nedir?

 TEREKE TESPİTİ NEDİR?

 

         Kişinin ölümü üzerine mal varlığının akıbeti genel anlamda miras hukukunun konusunu oluşturur. Bu yazımızda kişinin ölümü üzerine doğabilecek uyuşmazlıklar kapsamında alınması gereken önlemlerden tereke tespiti davasına, terekenin ne olduğuna, terekeye hangi malların dahil olduğuna, tereke tespit davasının hukuki niteliğine ve tereke tespit davasının nasıl açılacağına değineceğiz.

 

1.     TEREKE NEDİR?

 

Tereke, miras bırakan kişinin ölümü üzerine geriye bıraktığı tüm mal varlığı değerlerine verilen isimdir. Miras bırakanın vefatı üzerine mirasçılara geçen tüm mal varlığı değerlerine tereke denir. Tereke tüm mirasçıları ilgilendiren bir mal varlığı topluluğu olduğundan bu tereke hakkında yapılacak tüm iş ve işlemler, terekeye bağlı borç ve alacaklar mirasçılar açısından hassasiyetle yaklaşılması gereken bir konudur. Bu nedenle yazımızın temelini bu terekenin belirlenmesi ve korunması için yapılması elzem olan tereke tespit davası oluşturmaktadır.

 

2.   HANGİ MALLAR TEREKEYE DAHİLDİR?

 

Kişinin ölümü üzerine geriye bıraktığı tüm mal varlığı değerlerinin oluşturduğu topluluğa hangi değerlerin dahil olduğu önem arz etmektedir. Terekeye dahil olan mal varlıklarını ikiye ayırmakta fayda vardır. Bunlar aktif malvarlığı değerleri ile pasif malvarlığı değerleridir. Aktif mal varlığı değerlerini şu kalemler oluşturmaktadır;

 

          AKTİFLER

·        Araba,

·        Banka hesaplarındaki para,

·        Ev

·        Arsa vb. taşınmazlar,

·        Kişilerden olan alacaklar,

·        İşletmeler,

·        Para ile ölçülebilen fikri ve sınai haklar (Telif hakkı, marka hakkı),

·        Altın gümüş gibi ziynet eşyaları

·        Nakit para vb. tüm değerler.

 

PASİFLER

 

·        Miras bırakanın borçları,

·        Miras bırakanın evli olması halinde edinilmiş malların tasfiyesi için eşin hak sahibi olduğu alacaklar terekenin pasif değerlerini oluşturur. Söz konusu terekenin aktif varlığından pasif varlığının çıkarılması ile net tereke miktarı bulunur.

 

3.   TEREKE TESPİTİ NEDİR?

 

Kişinin ölümü üzerine sahip olduğu mal varlığı değerlerinin yani terekenin mirasçılar arasında paylaşılması gündeme gelecektir. Paylaşılacak miras malı terekenin aktiflerinden pasiflerinin çıkarılması sonucu kalan malvarlıklarıdır. Eğer terekenin pasif varlığı yani borcu terekenin aktifinden yani bedeli para ile ölçülen ve artı değer olan mal varlığından fazla ise terekenin aktif kısmının karşılayamadığı pasif kısmı mirasçılar arasında paylaştırılır.

 

Her halde terekenin paylaşılabilmesi ve buna ilişkin işlem yapılabilmesi için bu terekeye dahil değerlerin bilinmesi gerekmektedir. Bunun için terekeye dahil varlıkların belirlenmesi ihtiyacı hasıl olur. Mirasçıların, terekeye dahil olan aktif ve pasif varlıkların belirlenmesi, terekenin netleştirilmesi ve buna göre bu terekenin tespiti amacıyla sulh hukuk mahkemesine başvurması gerekmektedir. Başvuruyu takiben hâkim mirasçının geride bıraktığı ve terekesine dahil olan aktif ve pasif mal varlıklarının ne olduğunu araştıracak ve mirasçılara bildirecektir. Hâkimin bu tereke araştırmasına ve terekeyi belirlemesine tereke tespiti denmektedir.

 

4.   TEREKE TESPİTİ DAVASI NEDİR NASIL AÇILIR?

 

Mahkemeden terekenin tespitinin istenmesine tereke tespit davası denir. Bu dava hasımsız bir dava olup davalısı yoktur. Davayı mirasçılardan herhangi biri açabilir. Tereke tespit davası Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde bir tespit davası olduğundan dolayı bu davanın açılabilmesinin ön koşulu da davacının hukuki menfaatinin bulunuyor olmasıdır. Ayrıca yine tereke tespiti davası delil tespiti niteliğinde olup istihkak davası niteliğini haiz bulunmamaktadır. Terekenin tespiti davalarında alınması gereken harç nisbi harçtır.

 

Tereke tespiti davası hukuki nedenlerinin gösterildiği bir dilekçe ile sulh hukuk mahkemesine başvurularak açılır. Tereke tespiti davasında yetkili mahkeme murisin (mirasbırakının) yerleşim yeri mahkemesidir. Tereke tespiti talepleri mirasçılar için son derece önem arz etmekte olduğundan ve terekeye bağlı alacakların gerek korunmasında gerek bilinmesinde mirasçıların fazlasıyla yararı bulunduğundan, bir hak kaybına uğranılmaması adına tereke tespiti davasının bir avukat yardımıyla takip edilmesini tavsiye ederiz.

 

5.   TEREKE TESPİT DAVASINA İLİŞKİN YARGITAY KARARLARI

 

Yargıtay 8. HD 2014/24434 E., 2015/628 K.

Tereke, miras bırakanın ölümü ile mirasçılara geçen malvarlığının tamamını ifade eder. Bu durumda, terekeye dahil olan unsurların tamamının maddi değerinin olması gerekmez. Manevi değeri bulunan eşyaların da terekeye dahil olduğunun kabulü gerekir. Manevi değeri olan eşyaların tespit edilmesi ve ileride aidiyeti hususunda açılacak eda davası için kim tarafından saklanıyor ise, o kişiye yediemin sıfatı ile bırakılarak koruma önlemi alınması mümkündür. O halde, Mahkemece miras bırakana ait olduğu belirtilen aile albümü, kesilmiş saç örneği ve not defterinin yukarıda açıklanan şekilde tespit edilerek, anılan tereke unsurları ile ilgili koruma önlemi alınması mümkündür.

 

 

Yargıtay 8.HD 2013/23095 E., 2014/19209 K.

Sulh Hakimi´nin terekenin tespiti ve tereke unsurlarının deftere geçirilmesine ilişkin kararları, terekenin korunması önlemleri kapsamında tedbir niteliğinde işlemlerdir. Mahkemece, miras bırakanın tüm taşınır ve taşınmaz mallarının ilgili yerlerden sorularak ölüm günü itibariyle terekesinin belirlenerek tespit olunması, tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak üzere idaresini gerektirir konu belirlendiği takdirde, korumaya yönelik önlemlerin alınması, idaresini gerektirir bir husus olmadığının belirlenmesi halinde de terekenin tespitinin yapılması suretiyle terekeden el çekilmesi kararı verilmelidir.

 

 

Yargıtay 14. HD 2016/6394 E., 2019/5096 K.

Tereke tespiti davaları delil tespiti niteliğinde olup, istihkak davası niteliğinde değildir. Bu nedenle mahkemece yapılması gereken iş terekeye ait olduğu bildirilen mal varlığı unsurlarını tespit edip deftere geçirmek, bunlardan muhafazası mümkün olmayanlar varsa satıp paraya çevrilmesini sağlamak ve menkuller için de para, döviz vb. varsa bunları tereke malvarlığı olarak bankaya yatırmak; altın vb. ziynet eşyaları varsa bunları tereke mahkemesi kasasına alıp kaydetmek; diğer eşyaları ise ilgilisine veya üçüncü bir kişiye yediemin sıfatıyla teslim etmek ve böylece tespit edilen eşyaları kararda göstermekten ibarettir. Bu itibarla mahkemece, resmi kurumlardan murisin taşınır ve taşınmaz tüm malvarlığına ilişkin bilgi istenmek, tereke mallarını zilyetliğinde bulunduran veya murise borcu olan mirasçıların murisin mali durumu ile ilgili bilgi vermekle yükümlü oldukları hatırlatılarak bu hususta mirasçılardan bilgi alınmak suretiyle "Türk Medeni Kanununun Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzüğün" 33´üncü maddesi gereğince; ölüm anı itibarıyla terekedeki (taşınır veya taşınmaz) mal ve hakların tespit edilip hükümde gösterilmesi gerekir.

 

 

Yargıtay 14. HD 2016/16041 E., 2020/7256 K.

Dava, Türk Medeni Kanununun 589. ve devamı maddelerinde yer olan "koruma önlemi" olarak ölüm tarihi itibariyle terekeyi oluşturan unsurları belirlemek, böylece olası ihtilaflarda başvuru kaynağı oluşturmak, bu sayede terekenin içeriği ile ilgili ölüm anındaki durumu öğrenme imkanını elde etmeye yönelik olarak terekede bulunan mal ve hakların tespitine ilişkindir. Koruma önlemi olarak terekenin tespiti işlemi, kural olarak bir süreye bağlı olmayıp, bu önlemin alınması olanaksız veya yararsız hale gelmedikçe, tereke paylaşılmadığı sürece istenebilir. Çünkü, koruma önlemi olarak terekenin tespiti işleminin maddi hukuk bakımından haklara ve borçlara bir etkisi bulunmamaktadır.

 

 

Yargıtay 14. HD 2018/4758 E., 2018/7718 K.

Davacının talebi TMK m. 589 gereğince terekenin tedbir mahiyetindeki tespiti istemidir. Reddedilen miras paylarına kendi çocuklarının mirasçısı olacağı göz önüne alınarak mahkemece, miras paylarını reddeden mirasçıların yasal mirasçılarının araştırılması ve reşit olanlara ya tebligat yapılıp davaya dahil edilmesi, reşit olmayan çocuklar için kayyum atanması, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 27. maddesinde yer alan hukuki dinlenilme hakkı çerçevesinde miras payını reddeden mirasçıların yasal mirasçılarıyla birlikte taraf teşkili sağlanarak yargılamaya devam edilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeden yazılı olduğu şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı bulunmuştur. Ayrıca davaya katılmayan bu mirasçılar tarafından tereke tespiti yaptırıldığına göre bu dosyada getirtilerek incelenmesi ve neticesine göre bir karar verilmesi gerekir. Kabule göre de; TMK´nin 589. maddesi gereğince sadece tespit ve korumaya yönelik tespit ile ilgili karar verilmesi ile yetinilmesi gerekirken terekeye ait para yönünden terekenin tasfiyesi anlamını doğuracak şekilde "terekenin mirasçı davacıya teslimine" şeklinde karar verilmesi de doğru değildir.

 

 

Yargıtay 14. HD 2015/1711 E., 2015/5439 K.

Terekenin korunmasına ilişkin önlemler, hukuki niteliği bakımından mirasın kazanılması yahut mirasçılık sıfatı bakımından maddi bir etkiye sahip olmadığından bu süre aşılsa bile paylaşmaya kadar her zaman istenebilir.

 

 

 

 

İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılar

DANIŞMA HATTIMIZ
0530 867 49 06
Emek Mahallesi Bişkek Caddesi No:33/2 Çankaya / Ankara